Arhiva

Gostujuća izložba MAU u Svilajncu

„Duhovi Afrike – ritualna zapadnoafrička umetnost“

Maska naroda Bobo sa likom ženskog pretka. Burkina Faso. Foto Vladimir Popović

Centar za kulturu, Svilajnac, 21.3–11.4.2024.

Otvaranje: 21.3.2024. u 18 časova

Autor izložbe: Aleksandra Prodanović Bojović, etnolog-antropolog / viši kustos MAU

Izložba „Duhovi Afrike – ritualna zapadnoafrička umetnost“, koja je 2018. godine osvojila nagradu IKOM-a Makedonije, biće otvorena u Centru za kulturu Svilajnac, 21. marta 2024. godine, sa početkom u 18 časova. Izložbom koju čine originalni ritualni predmeti iz zbirki Muzeja afričke umetnosti: maske, skulpture, odeća, zaštitni amuleti i drugi kultni artefakti, predstavlja se svet animističkih obreda, ceremonija i verovanja zapadne Afrike.

U savremenom dobu oko 10 posto stanovništva Afrike, odnosno 100 miliona stanovnika, održava tradicionalnu animističku praksu i običaje, uz upotrebu ritualnih predmeta, koji se sem obrednom upotrebom i značenjima odlikuju i estetskim kvalitetima. Zapadna Afrika je oblast bogate kulturne prošlosti, u kojoj su cvetale plodne i raznolike likovne tradicije naročite izražajnosti. Ritualna umetnost nikla na tom prostoru odlikuje se izuzetnom ekspresivnošću koja odražava dubinu religioznih ubeđenja animističkih zajednica i snažnu emotivnu vezu afričkih umetnika sa duhovnim svetom materijalizovanim u „obrednim rekvizitima“. Primeri religioznog narodnog stvaralaštva „crnog“ kontinenta, nadahnuli su početkom 20. veka umetnike moderne – ekspresioniste, foviste, kubiste, što je afričkoj umetnosti donelo svetsku afirmaciju. Animističko nasleđe oličeno u ritualnim predmetima, prisutno je i u vidu tradicionalnih svetonazora i životne filozofije koja je duboko usađena u kulturu afričkih naroda, opstajući u sinkretičkoj formi i u sredinama u kojima je animistička praksa napuštena u proteklih sto godina, sa prihvatanjem hrišćanstva i islama.

Oglavlja za agrarne ceremonije sa likom mitskog bića Ćivara
naroda Bamana iz Malija. Foto: Vladimir Popović

Izložba je tematski grupisana prema karakteru duhovnih predstava i nameni predmeta kojima se u okviru religijskih i magijskih ituala regulišu glavne sfere ljudske aktivnosti, od ključne važnosti za opstanak pojedinca i zajednice. Glavnu preokupaciju podsaharskih sedelačkih zajednica čine plodnost i fizički produžetak zajednice, izobilje hrane i poljoprivrednih useva, zaštita od bolesti i opasnosti iz prirode, uspostavljanje/očuvanje društvenog poretka, prenošenje mitskih i duhovnih znanja mlađim naraštajima, i konačno – suočavanje i pomirenje sa smrtnošću oličeno u kultu predaka. Postavka prikazuje 45 autentičnih primera ritualne umetnosti, pretežno iz zbirki Vede Zagorac i dr Zdravka Pečara, zatim Kolomana Trčke, Avrama Atijasa i drugih koji su se bavili kolekcioniranjem u Africi sredinom i u drugoj polovini 20. veka.