Tematska izložba u kupoli MAU
NESVRSTANI SVET – 1961/1989
U Beogradu se od 29. avgusta do 2. septembra 2026. godine održava Komemorativna konferencija povodom obeležavanja 65. godišnjice Prve konferencije Pokreta nesvrstanih zemalja. Tim povodom, u kupoli Muzeja afričke umetnosti postavljena je izložba „Nesvrstani svet“.
Na globalnom nivou, Pokret nesvrstanih bio je posvećen borbi naroda za slobodu i emancipaciju od spoljne kontrole i ekonomske eksploatacije, kao i međusobnoj podršci država članica u zajedničkom procesu dekolonizacije. Na Prvoj konferenciji nesvrstanih, održanoj u Beogradu 1961. godine, uspostavljeni su ključni elementi nove političke platforme, koja se zalagala za mir i razoružanje i protivila podeli sveta na ekonomske, vojne i političke blokove. Nesvrstana alternativa suprotstavljala se imperijalizmu, rasizmu, aparthejdu i svim oblicima rasne segregacije i ekonomske i političke dominacije, zalažući se za antikolonijalizam, emancipaciju, jednakost, mir, saradnju i solidarnost.
Poseban značaj izložbi daje prostor u kojem je postavljena. Upravo je ovaj prostor, kupola Muzeja afričke umetnosti, bio namenjen delu programa Devete konferencije Pokreta nesvrstanih, održane u Beogradu 1989. godine. Kupola je u tu svrhu bila dograđena, ali nikada nije dovršena, pa zamišljeni prostor susreta Nesvrstanih nije dobio svoju punu funkciju. Danas, više od tri decenije kasnije, izložba „Nesvrstani svet” postavljena je upravo u ovom nedovršenom delu Muzeja – kao simbolički prostor koji je čekao Nesvrstane.
Izložba na ovaj način uspostavlja most između 1961. i 1989. godine, kada su u Beogradu održana dva važna samita Pokreta, ali i između tog istorijskog nasleđa i njegovih savremenih tumačenja – kroz izložbu prvi put predstavljenu u MAU 2021. godine i kroz njeno ponovno aktiviranje u 2026. godini. Pružajući uvid u forme koju su samiti imali 1961. i 1989. godine, a istovremeno aktivirajući kupolu Muzeja – nikada dovršeni deo zgrade – izložba „Nesvrstani svet” promišlja težinu, značaj i patos koje ovi koncepti i danas nose. Bilo da su svedeni na protestne parole ili analitički sagledani kao društveno-istorijske i kulturne kategorije, oni i dalje snažno odjekuju u savremenom trenutku.
Izložbu „Nesvrstani svet“ osmislili su 2021. godine kustoski tim Muzeja afričke umetnosti, koji čine Emilia Epštajn, Ana Knežević i Milica Naumov, i dr Nemanja Radonjić, profesor Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Dokumentarnu građu za izložbu ustupili su Istorijski arhiv Beograda, Arhiv Jugoslavije, Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, Muzej grada Beograda, Muzej Jugoslavije, Radio Beograd, Radio-televizija Srbije i Filmske novosti.
Vođenja kroz izložbu „Nesvrstani svet” biće organizovana u okviru redovnog programa „Nedelja u MAU” 13, 20. i 27. septembra u 11 sati.
